Connect with us

Arimaha bulshada

26-ka June 1960: Xurnimadii Goboladdii Waqooyi ee Somaliya

Published

on

Photo: Shutterstock

Maalmo kaddibna waxa ay la midoobeen gobolladii koonfurta Soomaaliya ee la oran jiray Italian Somaliland – sidaasna waxaa 1-dii Luulyo 1960-kii ku sameysmay Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Magaalada Hargeysa oo xarun u aheyd maamulka gumaystihii Britain ee gobolladaasi, todobaadyadii ka hor maalinta xoriyadda, waxay kooxihii xorriyad-doonka ahaa ka wadeen diyaar garow aad u ballaaran oo ku aadanaa waynaynta maalintaas.

Waxay dadkii ka qeybgalay maalintaas ku tilmaameen maalin ay wada sugayeen Soomaalida.

Allaha u naxariistee Shamis Abokor Ismaaciil (Guduudo Carwo) oo ahayd haweeneydii ugu horraysay ee Soomaalida Waqooyiga ee heesta, oo na heesteedii ugu horesay ee 1952 laga baahiyay Raadiyo Hargeysa.

Shamis waxay qeyb ka aheyd dadkii diyaarinayay xafladdii debaaldegga xoriyadda ee lagu qabtay Hargeysa. BBCda ayey intii ay noolayd uga warrantay halgankii xorriyadda loo galay iyo maalintii calansaarka ee ku caanbaxday ‘kanna siib kanna saar’.

Guduudo Carwo ayaa wixii dhacay habeenkii calansaarka ee beerta xorriyadda ee Hargeysa waxa ay ku tilmaantay: “Ninkii joogay umbaa joogayee, farxad, oohin baa imikadan i haysa, yacni wax kale ayey aheyd,” ayey tiri.

Calan Soomaaliyeed oo dhul Soomaaliyeed ka dul babaday

Maalmihii ka horreeyay inta aanan xorriyad buuxdo la siin gobollada waqooyi, sida uu jawiga ahaa waxaa inooga warramay Janaraal Jaamac Maxamed Qaalib, oo xilligaas ka mid ahaa saraakiisha booliska gobollada waqooyi, israacii ka dibna ka mid noqday madaxdii sarsare ee booliska Soomaaliya.

“Toddobaadkii ka horreeyay habeenkii 26-kii Juun wuxuu iska ahaa damaashaad, barnaamij baa laga qoray maalin walba wixii dhacayay ee laqabanayay, illeen barigaas dunida badankeeda baa xornimo qaadaneysay,” ayuu yiri Janaraal Jaamac Maxamed Qaalib.

Markii la soo gaaray maalintii iyo habeenkii la isku badelayay labada calanna, dadkii joogay oo ay ka midka aheyd Guduudo Carwo waxa ay ku tilmaantay inay aheyd markii ugu horreysay ee “calan Soomaaliyeed oo xor ah uu dhul Soomaaliyeed oo xor ah ka dul babado.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Arimaha bulshada

Sawirro: Madaxweyne Farmaajo oo xarigga ka jaray Tiyaatarka Qaranka

Published

on

By

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo xarigga ka jaray Golaha Murtida iyo Madadaalada Qaranka ayaa ku bogaadiyey ganacsatada Soomaaliyeed, Rugta Ganacsiga iyo shaqaalaha rayidka ah ee Dowladda sida ay uga mira dhaliyeen baaqii ku saabsanaa in laga wada qeyb qaato Olalaha Isxilqaan ee dalka dib loogu dhisayo.

Madaxweynaha oo soo jeediyey in dhallinyarada hormuudka u ah Barnaamijka Isxilqaan ay noqdaan cidda ugu horreysa ee soo istaaga, hadalna ka jeediya Masraxa Tiyaatarka Qaranka ayaa ku ammaanay dhallinyarada Soomaaliyeed sida ay maanta uga go’an tahay in dalku uu la jaanqaado horumarka dalalka kale ee Adduunka.

“Dadka qaarkiis ayaa aaminsanaa in aan ku fashilmeyno dhaqan gelinta iyo ka miro dhalinta Olalaha Isxilqaan, iyagoo aaminsanaa in aysan dadkeennu waxba dhisan karin haddii aynan helin gacan shisheeye. Biyo sacabadaada ayaa lagaga dhergaa, wax innagu aynaan qabsan shisheeye inooma qabanayo.”

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa ku adkeeyey hobolada iyo hal abuurka Soomaaliyeed in ay xoojiyaan doorkooda ku aaddan wacyigelinta bulshada iyo u iftiiminta dowladnimada, maadaama sanado badan kaddib dib loo dhisay Xaruntii Golaha Muritda.

“Soomaali waa nooshahay, awood ay dib ugu soo laabatana waa leedahay. Waa dal hodon ah oo dadkiisu ay leeyihiin karti iyo hal abuur, waxa kaliya ee aan u baahannahay waa midnimo iyo in la xoojiyo wadaniyadda, isxilqaanka iyo ka shaqeynta danta guud.”

Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa mar labaad ummadda Soomaaliyeed ugu hambalyeeyay munaasabadda 26-ka Juun ee Xorriyadda Gobollada Waqooyi, isaga oo shacabka ugu baaqay in ay xoojiyaan midnimada, wadajirka iyo wax-wada-qabsiga.

Continue Reading

Arimaha bulshada

Ra’iisul Wasaaraha Denmark oo arooskeeda u baajisay shir dartiis

Published

on

By

Haweeneyda Ra;iisul Wasaaraha ka ah waddanka Denmark, Mette Frederiksen ayaa markii saddexaad dib u dhigtay, si ay uga qeyb gasho shir ay yeelanayaan madaxda dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub.

Kulankaas, oo ku saabsan mowduucyo la xiriira aruurinta dhaqaale looga soo kabsado saameynta cudurka Covid-19, ayaa dhici doona 17,-ka iyo 18-ka bisha July ee foodda nagu soo heysa.

Wuxuu noqon doonaa shirkii ugu horreeyay ee ay hoggaamiyeyaasha dalalka Midowga Yurub isugu imaadaan tan iyo markii lasoo rogay xayiraadaha lagu xakameynayay faafitaanka fayraska corona.

Ms Frederiksen ayaa la filayay in iyada iyo saaxiibkeed Bo Tengberg uu arooskooda dhaco 18-ka bisha July.

Barta ay ku leedahay Facebook ayey ku sheegtay inay ku khasban tahay “ilaalinta danaha Denmark”.

Dowladda Denmark ayaa kasoo horjeedsatay qorshaha dhaqaalaha loogu aruurinayo waddamada uu sida ba’an u saameeyay cudurka corona.

 

Continue Reading

Arimaha bulshada

Qaramada Midoobay: Malaayiin caruurta Yemen ah ayaa macaluul u dhiman doona haddaan gargaar degdeg ah la helin

Published

on

By

Hay’adaha Qaramada Midoobay kuwooda gargaarka kuwa ugu waawayn midkood ayaa ka dayrisay in malaayiin caruur reer Yemen ahi ay macaluul qarka u saaranyihiin maadaamada oo uu jiro “hoos u dhac weyn” oo ku yimi gargaarkii aadamenimo oo kuu kallifay Covid-19.

Unicef ayaa sheegtay in ay u baahantahay ku dhawaad nus bilyan doolar oo gargaar ah si ay u badbaadiso caruurta dalkaas oo ay Qaramada Midoobay shaacisay in ay ka jirto duruuftii ugu ba’nayd ee aadamenimo dunida.

Qiyaastii laba milyan oo caruur ah ayaa nafaqo darro xumi ku haysataa Yemen oo uu ragaadiyey dagaal shan sannadood ka socday.

Unicef waxay sheegtay in hadii aanay helin 54.5 milyan oo doolar dabayaaqada bisha Ogost, in ku dhawaad 23500 oo caruur ahi ay u dhiman karaan nafaqo darrada haysata.

Gooni u goosadka Yemen oo ku dhawaaqay ismaamul u gaar ah

Fayraska Korona oo kusoo laba kacleeyay Jabuuti

‘Ninka adduunka ugu da’da weyn’ oo ka kacay cudurka corona

Malaayiin kale ayaan iyaguna heli dooni cuntada nafaqada leh iyo fiitamiinada ama tallaalka lagaga hortago cudurrada dilaaga ah, ayey digniinta ku sheegtay hay’addu.

Waxa kale oo ay sheegtay in 19 milyan oo qof oo ay ku jiraan hal milyan oo dumar uurle ama caruur nuujinayaa ay sidoo kale waayi doonaan adeega caafimaad hadii aan deeq lacageed loo helin.

 

Continue Reading
Advertisement

Wararka Ugu Akhriska Badan

Copyright © 2020 Xogsame.